به صفحه داروشناسی مجله اینترنتی حنانه خوش آمدید

در این صفحه شما با نکاتی از انواع دارو و نحوه ساخت داروها به زبان ساده آشنا خواهید شد

و همچنین شناخت و عوارض داروها را به صورت دسته بندی شده می توانید مطالعه کنید. 

به یاد داشته باشید گاهی مصرف خودسرانه دارو می تواند عواقب جبران ناپذیری داشته باشد.

برای شناخت درست مشکل خود و مصرف هر دارویی نیاز به مشاوره و مراجعه به پزشک است.

سلامتی خود را جدی بگیرید!

 

داروها چگونه ساخته و تهیه می شوند

 

همانطور که می دانیم قبل از ساخت و تهیه داروهای شیمیایی داروها به طور طبیعی مورد استفاده قرار می می گرفت و از خود طبیعت یعنی از گیاهان و حیوانات گرفته می شد.البته درمان طبیعی بیشتر بر گرفته از گیاهان است برای مثال بعضی از داروهای گیاهی شامل مرفین (از 9 تریاک)، دیگوکسین (از گل، دیجیتالیزا لانتا) و آسپرین (از پوست درخت) گرفته شده. استفاده از گیاهان دارویی هنوز هم پرطرفدار است و متخصصین طب سنتی و محققین در تلاشند تا بتوانند خواص گیاهان را برای درمان حتی بیماری های سخت کشف و مورد استفاده قرار دهند. رقابت بین گیاهان دارویی و داروهای شیمیایی همیشه وجود داشته و نظرهای متفاوتی بین متخصصین داروشناسی وجود دارد. اما آنچه که هست این است که داروها چه به صورت گیاهی و یا سنتزی و شیمیایی برای درمان بیماری ها طبقه بندی شده اند و بعضی بیماری ها با گیاهان دارویی بهبود نخواهند یافت به خصوص بیماری های صعب العلاج،به همین دلیل دارو به شیوه های متفاوت مورد تحقیق و ساخت قرار گرفت. هر چند بسیاری از داروهای مهم برای بیماری های خاص ریشه گیاهی دارند که در ادامه به این موضوع اشاره شده است.

شیوه دیگر تهیه دارو ساخت دارو به صورت صناعی و نیمه صناعی می باشد.

داروهایی که به صورت نیمه صناعی هستند:این داروها با ایجاد تغییرات شیمیایی بر داروهای طبیعی به دست می‌آیند وهدف از این کار افزایش اثربخشی بیشتر دارو است. در برخی مواقع اثر و یا قدرت داروی به دست آمده از منابع طبیعی دارای نقص هایی می باشد و یا قدرت اثر بخشی کمتری دارد که با انجام تغییرات جزئی روی ساختار شیمیایی آن می‌توان نقص موجود را برطرف کرد. همچنین این امر می تواند منجر به کاهش برخی عوارض جانبی دارو نیز شود. یک نمونه از این داروها که بسیار شناخته شده است داروی گیاهی مورفین می باشد که از گیاه خشخاش به دست می آید و یکی از مهمترین کاربردهای آن خواص ضد درد بودن آن است. اما همانطور که می دانیم مورفین اعتیاد آور است اما دانشمندان با تغییر در ساختار مورفین داروهایی را بدست آوردند که خاصیت اعتیادآور بسیار ناچیزی دارد و مورد استفاده بیماران قرار می گیرد.

داروهای صناعی داروهایی را که به طریقه شیمیایی سنترشده‌اند، داروهای صناعی می‌نامند. برای مثال دانشمندی به نام دوما که به مطالعه روی رنگها مشغول بود، متوجه شد که گروهی از موشهای آزمایشگاهی که به طور اتفاقی نوعی رنگ قرمز به نام پرونتوسیل را خورده بودند، در برابر عفونت مقاومت یافته‌اند. با بررسی بیشتر خاصیت ضد باکتریایی رنگ فوق مشخص گردید و بر اساس آن گروهی از داروهای ضد باکتری به نام سولفونامیدها ساخته و عرضه شدند که از آن میان می‌توان به پادزیهای معروفی چون کوتریموکسازول و سولفاستامید اشاره کرد.

ساخت دارو به روش الگوبرداری از ساختمان بدن راه دیگر کشف داروهای جدید، الگوبرداری از ساختمان بدن است. برای مثال هیستامین یکی از موادی است که بطور طبیعی در بدن ساخته می‌شود و در اندامهای مختلف کارهای مختلفی انجام می‌دهد. این ماده درپوست باعث خارش می‌شود، رگهای بینی و چشم را گشاد می‌کند، منجر به احتقان و عوارض ناشی از آن مثل آبریزش از بینی و سرخی چشم می‌گردد. در معده روی سلولهای کناری معده اثر کرده و تحریک ترشح اسید را باعث می‌شود. دانشمندان با در نظر گرفتن ساختار مولکولی هیستامین دو گونه از داروهای آنتی‌هیستامینی را طراحی کرده‌اند.

تفاوت داروی ژنریک با داروی تجاری

در واقع اسم ژنریک همان نام عمومی داروها می باشد که عموما پزشکان برای نسخه نویسی از نام ژنریک دارو استفاده می کنند. در واقع نامی هست که به صورت مرجع برای دارو انتخاب می شود. اما نام تجاری اسمی است که کارخانه سازنده دارو آن را انتخاب کرده است و یک دارو ممکن است نام هاي تجاری بسیاری داشته باشد و حتی ممکن است یکی از نام هاي تجاری به حدی رایج باشد که افراد معمولی آن نام را با اسم ژنریک دارو اشتباه بگیرند مانند قرص پروپرانولول که بسیاری این دارو را با اسم تجاری آن یعنی ایندرال می شناسند. برای مثال داروی لوزارتان نیز دارای نام هاي تجاری مختلف مانند قرص لوستار که توسط شرکت داروسازی عبیدی، لوزاتن توسط داروسازی دارو پخش، قرص لوزار داروسازی مداوا و بسیاری نام دیگر در داروخانه ها وجود دارد.

اصطلاحات کاربردی دارویی در نسخه خوانی

اگر به نسخه پزشکان دقت کرده باشید متوجه می شوید یک سری اصطلاحات خاصی را برای نوشتن دارو به شکل های مختلف به کار می برند. و نسخه خوان ها و تکنسین های دارویی با توجه به این اصطلاحات تشخیص می دهند که دارو به صورت قرص یا شربت و... تجویز شده. این علائم عبارتند از:

آمپول (Amp)

قرص (Tab)

شربت (syp)

قطره  (gt)

 

O.h=هر ساعت

O.n=هر شب

PM=بعد از ظهر

P.C=بعد از غذا

a.c= قبل از غذا

 

داروهای آرام بخش

 

قرص تریازولام (Triazolam)

از داروهای آرام‌بخش است که دارای اثرات ضد اضطرابی و آرام‌بخش بوده و به منظور درمان بی‌خوابی هم استفاده می‌شود. خواب‌آلودگی و سرگیجه برخی از عوارض قرص تریازولام می‌باشد. تریازولام به سرعت و تقریباً بطور کامل از طریق دستگاه گوارش جذب می‌شود. مصرف این دارو در دوران بارداری ممنوع است چراکه ممکن است باعث مرگ یا نقص عضو جنین گردد. عوارض قرص تریازولام شامل خواب‌آلودگی، سرگیجه، مشکلات هماهنگی، تاکی کاردی، خستگی،اختلالات حافظه،گرفتگی عضله، درد، افسردگی، ختلالات بینایی، یبوست، تغییرات طعم، اسهال، خشکی دهان، آلرژی، کابوس، بی‌خوابی، وزوز گوش، تنفس، ضعف و احتقان می‌باشد.

قرص دیازپام (Diazepam)

دیازپام دارویی مسکن و خواب‌آور برای تسکین اضطراب و استرس، اختلالات خواب و اختلالات هراس می‌باشد. خواب آلودگی از عوارض قرص دیازپام است. افرادی که به طور دائمی از این داروها استفاده می‌کنند به تدریج به آن وابسته شده و برای دستیابی به همان میزان آرامش قبلی، مجبور به مصرف میزان بیشتری از آن هستند. بر همین اساس میزان دوز مصرفی این دارو باید حتما توسط پزشک و تحت نظر ایشان تعیین گردد. عوارض قرص دیازپام شامل افت قوای ذهنی، خواب‌آلودگی، تکلم نامفهوم، ضربان قلب کند، تنگی‌ نفس، عدم تعادل، بثورات جلدی، گلودرد، تب و لرز، کبودی یا خونریزی غیرعادی، زخم‌های دهانی، زردی پوست یا چشمان، از دست رفتن حافظه، بی‌خوابی، اضطراب یا تحریک‌پذیری می‌باشد.

قرص بوسپیرون (Buspiron)

از داروهای ضداضطراب است که برای درمان علائم اضطراب، مثل ترس، تنش، تحریک‌پذیری و کج‌خلقی، سرگیجه، ضربان قلب نامنظم و سایر علائم جسمانی، و به عنوان قرص آرامبخش استفاده می‌شود. سرگیجه و تهوع ازعوارض این دارو است. این دارو بدون ایجاد تسکین یا سرخوشی قابل توجه اضطراب را کم کرده و هیچگونه اثرات خواب‌آور، ضد تشنج یا شل‌کننده عضلانی ندارد. استفاده از این دارو برای افراد زیر 18 سال ممنوع است. عوارض قرص بوسپیرون شامل خواب‌آلودگی، سرگیجه، تهوع، سردرد، عصبانیت، احساس سبکی در سر، هیجان، تپش قلب، تشنج، وزوز گوش، درد گلو، خستگی و خشکی دهان می‌باشد.

قرص زولپیدم (Zolpidem)

یک داروی آرام‌بخش بوده که در درمان بی‌خوابی مصرف می‌شود. تهوع، گیجی و خواب‌آلودگی از عوارض قرص زولپیدم می‌باشد. جالب است بدانید که در ارتش آمریکا این دارو برای خواب راحت شب قبل از عملیات حساس مصرف می‌شده‌ است. درواقع این دارو بر روی مغز اثر آرام‌بخشی دارد. این دارو می تواند افکار خودکشی را مخصوصا در میان نوجوانان تقویت کند. بنابراین مصرف این دارو به طور خودسرانه به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود. از این دارو می‌توان برای آرام کردن افراد در مدت کوتاهی قبل از قرار گرفتن تحت عمل جراحی استفاده کرد. عوارض قرص زولپیدم شامل تهوع، استفراغ، خواب‌آلودگی، گیجی، سردرد، راه رفتن در خواب (نادر)، مشکلات چشمی مثل دوبینی می‌باشد.

 

داروهای کاهنده فشار خون

 

قرص رزرپین (Reserpine) از داروهای کاهنده فشار خون است که به سرعت از طریق دستگاه گوارش جذب می‌شود. آریتمی، مدفوع تیره رنگ و استفراغ خونی برخی از عوارض جانبی مصرف قرص رزرپین هستند. توجه داشته باشید که این دارو افزایش فشار خون را درمان نمی‌كند بلكه آن را كنترل می‌نماید. از این رو مصرف آن ممكن است تا آخر عمر ضروری باشد.

عوارض قرص رزرپین شامل آریتمی (ریتم غیرطبیعی قلب)، مدفوع تیره رنگ، استفراغ خونی، کرامپ معده یا درد، برادی‌کاردی، درد سینه، خواب‌آلودگی، سردرد، کاهش میل جنسی، ضعف، افسردگی، عدم توانایی در تمرکز، عصبانیت یا اضطراب، تنگی نفس، کابوس‌ یا بی‌خوابی سحرگاهی، بی‌اشتهایی، اسهال و خشکی دهان ممی‌باشد.

قرص آملودیپین (Amlodipine) .توجه داشته باشید که این دارو به‌ مهار بیماری‌ کمک‌ می‌کند نه‌ آنکه‌ آن‌ را درمان‌ کند. این‌ بدان‌ معنا است‌ که‌ حتی‌ اگر احساس‌ بهبودی‌ دارید ممکن‌ است‌ لازم‌ باشد آملودیپین‌ را سال‌ها یا تا پایان‌ زندگی‌ مصرف‌ کنید. آملودیپین‌ معمولاً روزی‌ یک‌بار مصرف‌ می‌شود و راحت‌تر است‌ که‌ صبح‌ها پیش‌ از صبحانه‌ مصرف‌ شود تا فراموش‌ نشود. عوارض قرص آملودیپین شامل سردرد، سرگیجه، بی‌ خوابی، برافروختگی، تپش قلب، درد قفسه سینه، تهوع، درد شکم، یبوست و تب می‌باشد.

 قرص پرازوسین (Prazocin) علاوه بر این از این دارو جهت درمان نارسایی قلبی و بزرگی خوشخیم پروستات هم استفاده می‌شود. توجه داشته باشید که در اوایل درمان با این دارو فشار خون ممکن است به صورت ناگهانی افت کند. در صورت بروز علائم کاهش فشار خون، حتماً به صورت نشسته یا درازکش، تغییر وضعیت دهید. عوارض قرص پرازوسین شامل افت فشار خون وضعیتی (بخصوص هنگام برخاستن از حالت‌خوابیده یا نشسته)، تند و نامنظم شدن ضربان قلب، مشکلات جنسی، تورم اندام‌ها به خصوص پا، حساسیت، خواب‌آلودگی، اضافه وزن غیرمنتظره، یبوست، سرگیجه یا منگی، درد در قفسه سینه و تنگی نفس می‌باشد.

 قرص کارودیلول (Carvedilol) کاهش شدید ضربان قلب، سردرد و تنگی نفس برخی از عوارض مصرف قرص کارودیلول به عنوان قرص فشار خون می‌باشد. این دارو همچنین با اثراتی که بر روی گشاد کردن عروق و کاهش ضربان قلب دارد می‌تواند به عنوان داروی کمکی اثـر مفیدی در درمان نارسایی قلب داشته باشد. میزان دقیق مصرف این دارو برای هر فرد متفاوت بوده و حتما باید توسط پزشک تعیین گردد. عوارض قرص کارودیلول شامل آلرژی، کاهش شدید ضربان قلبی، ضعف و خستگی، سردرد و سرگیجه، تنگی نفس، افزایش آنزیم‌های کبدی، افزایش وزن و اسهال، تهوع، عفونت دستگاه تنفسی، ناتوانی جنسی، گرگرفتگی، سنکوب، بیهوشی و اختلالات خواب می‌باشد.

قرص وراپامیل (Verapamil) برای كنترل پرفشاری خون، درد قلبی قفسه سینه، بی‌نظمی ضربان قلب و نیز جلوگیری از سردرد میگرنی تجویز می‌شود. این دارو با کاهش فشار خون می‌تواند از بسیاری عوارض قلبی عروقی نظیر سکته قلبی، مغزی و همچنین نارسایی کلیه بکاهد. توجه داشته باشید که این دارو افزایش فشار خون را درمان نمی‌کند، بلکه آن را کنترل می‌نماید. از این رو مصرف این دارو ممکن است تا آخر عمر ضروری باشد. عوارض قرص وراپامیل شامل سردرد، سرگیجه، خستگی ، ضعف، گرگرفتگی و احساس گرما، تهوع، یبوست، سرفه یا خس خس سینه، ورم مچ یا قسمت تحتانی پا، کاهش ضربان قلب و اسهال می‌باشد.

قرص کلونیدین (Clonidine) برای‌ کنترل‌ فشارخون‌ و همچنین در مواردی مثل پیشگیری‌ از حملات‌ میگرن‌ تجویز می شود. خشکی دهان و خواب‌آلودگی از عوارض آن است. این دارو همچنین در درمان‌ قاعدگی‌ دردناک‌ و گرگرفتگی‌ ناشی‌ از یائسگی‌ و برای‌ رفع‌ سریع‌ عوارض‌ ناشی‌ از سندرم‌ قطع‌ مصرف‌ مواد مخدر شبه‌ تریاک‌ مصرف‌ می‌شود. عوارض قرص کلونیدین شامل خواب‌آلودگی، خشکی دهان، تسکین، افسردگی، احتباس مایعات، برادی کاردی، پدیده رینود، سردرد، سرگیجه، احساس سرخوشی، بی‌قراری شبانه، یبوست و به ندرت کاهش توانایی جنسی می‌باشد.

قرص آتنولول (Atenolol) نوعی قرص فشار خون است که به منظور کنترل فشار تجویز می‌شود. تنگی نفس و خستگی از عوارض مصرف قرص اتنولول است.علاوه بر کاهش فشار خون این دارو به منظور تسکین‌ درد قلبی، پیشگیری‌ از سردردهای‌ میگرنی و درمان‌ بی‌نظمی‌ ضربان‌ قلب‌ تجویز می‌شود. آتنولول به شکل قرص‌های 50 و 100 میلی‌گرمی موجود می‌باشد. عوارض قرص آتنولول شامل افت شدید فشارخون، کاهش نبض، سرد شدن انتهاهای بدن، بی‌خوابی، خستگی، گیجی، تهوع، گلودرد، خشکی چشم، ناتوانی جنسی، تنگی نفس و خس‌خس سینه می‌باشد.

 

 

داروهای ضد چربی خون

 

قرص سیمواستاتین (Simvastatin)

این قرص از داروهای کاهنده چربی خون است که ضعف و درد عضلانی برخی از عوارض مصرف آن می‌باشد. اگرچه تاثیر اصلی سیمواستاتین در کاهش کلسترول خون است ولی به میزان کمتری تری‌ گلیسیرید خون را نیز کاهش می‌دهد. عوارض قرص سیمواستاتین شامل ناراحتی‌های گوارشی، افزایش آنزیم‌های کبدی، ضعف و درد عضلانی، سردرد، ضایعات پوستی، اسهال، تهوع، دل درد، افزایش حساسیت، افزایش میزان هموگلوبین و قند خون، فراموشی و گیجی، کاهش توانایی جنسی و بی‌خوابی می‌باشد.

قرص فنوفیبرات (Fenofibrate)

از داروهای کنترل‌کننده چربی خون (قرص چربی) است که کمک می‌کند تا سطح کلسترول و تری‌گلیسیرید (اسیدهای چرب) در خون کاهش یابد. مشکلات تنفسی و سردرد برخی از عوارض مصرف این دارو هستند. مصرف دارو با غذا میزان جذب آن را افزایش می‌دهد. عوارض قرص فنوفیبرات شامل مشکلات تنفسی، درد شکمی، درد پشت، سردرد، یبوست، تهوع، خونریزی غیرمعمول، درد یا تورم در پاها می‌باشد.

قرص رزوواستاتین (Rosuvastatin)

لین قرص از داروهای کاهنده چربی خون است که به منظور یک درمان کم عارضه برای پایین آوردن کلسترول خون و پیشگیری از بروز سکته تجویز می‌شود. درد و گرفتگی عضلانی از عوارض مصرف این دارو است. رزوواستاتین با مسدود کردن مسیر ساخت کلسترول توسط کبد باعث می‌شود که کبد کلسترول را از خون برداشت و جمع‌آوری کند. مصرف این قرص به عنوان قرص چربی باعث بهبود تصلب شرایین شده و از سکته قلبی و مغزی در بیماران پیشگیری می‌کند. داشتن یک رژیم غذایی سالم، محدود کردن مصرف الکل، کاهش نمک در رژیم غذایی، ترک سیگار و داشتن فعالیت بدنی مناسب همراه با مصرف این دارو به منظور اثربخشی بیشتر توصیه می‌شود. عوارض قرص شامل درد و گرفتگی عضلانی، سردرد، یبوست، احساس تهوع، سوءهاضمه، سرگیجه، خستگی و اختلال در خواب می‌باشد.

قرص کلوفیبرات (Clofibrate)

از داروهای کاهنده چربی خون است که در درمان زیادی چربی خون در بیمارانی كه به درمان با رژیم غذایی یا سایر روش‌ها پاسخ كافی نداده‌اند، مصرف می‌شود. سردرد، سرگیجه و مشکلات گوارشی از عوارض این دارو است. این دارو از دستگاه گوارش به آهستگی و به طور کامل جذب می‌شود. توجه داشته باشید كه در كنترل چربی خون، دارو جایگزین رژیم غذایی، تمرین بدنی و كاهش وزن نمی‌شود بلکه باید در کنار این‌ها باشد تا بتوان بیشترین تاثیر را از آن گرفت. عوارض قرص کلوفیبرات شامل عوارض گوارشی (از قبیل تهوع، بی‌اشتهایی و درد معده)، خارش، كهیر، كاهش توانایی جنسی، سردرد، سرگیجه، كسالت، ریزش مو، مسمومیت بافت عضلانی و سنگ‌های صفراوی می‌باشد.

قرص كلستیرامین (Cholestyramine)

از داروهای کاهنده چربی خون است که توصیه می‌شود در کنار رژیم غذایی صحیح و انجام ورزش روزانه مصرف شود. سردرد، سرگیجه و خواب‌آلودگی برخی از عوارض جانبی مصرف این دارو است. این دارو برای‌ کاهش‌ خارش‌ ناشی‌ از افزایش‌ اسیدهای‌ صفراوی‌ به‌ دنبال‌ بیماری‌های‌ کبدی‌ نیز استفاده‌ می‌شود. كلستیرامین کلسترول‌ و اسیدهای‌ صفراوی‌ اضافی‌ را کاهش‌ می‌دهد. عوارض قرص كلستیرامین شامل سردرد، سرگیجه، خواب‌آلودگی، وزوز گوش، درد مفاصل، یبوست، درد شکم، تهوع، بثورات جلدی و کاهش جذب ویتامین‌های محلول در چربی مانند A ،D و K می‌باشد.

قرص لوواستاتين (Lovastatin)

یکی دیگر از داروهایی است که به عنوان قرص چربی استفاده می‌شود. این دارو کاهنده چربی خون است و به منظور درمان کلسترول بالای خون در افرادی که به درمان با رعایت رژیم غذایی پاسخ كافی نمی‌دهند تجویز می‌شود. اسهال و سرگیجه از عوارض مصرف این دارو است. اگرچه تاثیر اصلی لوواستاتین در کاهش کلسترول خون است ولی به میزان کمتری تری‌گلیسیرید خون را نیز کاهش می‌دهد. عوارض قرص لوواستاتين شامل یبوست، اسهال، سرگیجه، نفخ، سردرد، گرگرفتگی، تهوع، بثورات جلدی، معده درد، کاهش توانایی جنسی و اشکال در خوابیدن می‌باشد.

جم فیبروزیل (Gemfibrozil)

از داروهای کاهنده چربی مضر خون است که به جلوگیری از بیماری عروقی كرونری در بیمارانی‌ که‌ به‌ درمان‌ با رژیم‌ غذایی‌ پاسخ‌ کافی‌ نمی‌دهند، مصرف‌ می‌شود. این دارو همچنین باعث افزایش چربی مفید خون می‌شود. توجه داشته باشید که این دارو بالا بودن سطح كلسترول خون را درمان نمی‌كند، بلكه فقط شرایط را كنترل می‌كند. جم فیبروزیل در دو شکل قرص و کپسول در دسترس بوده و به خوبی از طریق دستگاه گوارش جذب می‌شود. عوارض قرص جم فیبروزیل شامل نفخ معده، درد معده و سوزش سر دل، بثورات جلدی، حالت تهوع یا استفراغ، اسهال، سردرد، ضایعات پوستی می‌باشد.

قرص آتورواستاتین (Atorvastatin)

برای کاهش کلسترول خون و پیشگیری از بیماری‌های قلبی مصرف می‌شود. سردرد و اسهال از عوارض قرص آتورواستاتین است. هرچند تاثیر اصلی آتورواستاتین در کاهش کلسترول خون است ولی به میزان کمتری تری‌گلیسرید خون را نیز کاهش می‌دهد. این دارو سطح چربی بد در خون را کاهش می‌دهد و به همین دلیل خطر ابتلا به برخی بیماری‌ها از جمله سکته قلبی را کاهش می‌دهد. عوارض قرص آتورواستاتین شامل سردرد، ضایعات پوستی، اسهال، تهوع، دل درد می‌باشد.

با تشکر از بازدید شما دیگر دسته های دارویی نیز به زودی اضافه خواهد شد.

 

دانلود فایل کارآموزی شرکت داروسازی تهران دارو

پکیج جزوات آموزشی و کاربردی تکنسین داروخانه

پاورپوینت داروهای مورد استفاده در ریکاوری و cpr

پاورپوینت داروی ضد سرطان تاکسول

تحقیق صنعت داروسازی